TÜRKİYE’DE MAKARNA SANAYİSİ VE ÜRETİMİ

Türkiye’de üretim Cumhuriyet döneminde başlamıştır.
Önceleri tamamı ev yapımı olarak “ERİŞTE” adı altında tüketilen
gıdanın sanayi olarak Türkiye’ye giriş tarihi 1922 yılıdır. Türkiye’deki
ilk  tesis de 1922 yılında İzmir’de kurulmuştur.
1950’li yıllara kadar makarna üretimi küçük imalathanelerde gerçekleştirilmiş,
büyük fabrikaların kurulmasına ancak bu yıllarda
başlanmıştır. 1960 yılından sonra Türkiye’deki fabrika
sayısı ve üretim kapasitesinde artışlar olmuştur. 1970’li yıllara gelindiğinde
küçük tesisler yerini modern teknoloji kullanan büyük
kapasiteli fabrikalara bırakmıştır.
1962 yılında 33 bin ton/yıl ton olan Türkiye’deki kurulu kapasite,
1970’li yıllarda büyük fabrikaların açılmaya başlamasıyla 100 bin
ton/yıla, 1980 yılında 250 bin ton/yıla ve yeni fabrikaların kurulmasıyla
birlikte diğer fabrikaların da kurulu kapasitelerini arttırmaları
sonucu 1993 yılında 530 bin ton/yıla ulaşmıştır.

Özellikle durum buğdayı üretimi oldukça yüksek olan Türkiye’de,
makarna üretimi ve kalitesi de artarak uluslararası pazarlarda rekabet
edebilir hale gelmiş ve fabrika sayısı 26’ya ulaşmıştır. Bu
fabrikalardan Nuh’un günlük kapasitesi 680 ton civarında. Durum
(Arbel), Beşler ve Barilla’nın her birinin günlük kapasiteleri 300 tonun
üzeriyken Tat, Piyale, Doğa, Kombassan, Selva ve Mutlu’nun
her birinin günlük kapasitesi ise 200 tonun üzerinde.
1990’lı yılların başlarından itibaren ülke çapında ihracata yönelik
sanayileşme stratejisinin ağırlıklı olarak uygulanmasıyla
Türkiye’nin makarna ihracatında görülen canlanma, iç talepteki
eş zamanlı büyüme ile paralel gelişince, makarna sektöründe faaliyette
bulunan büyük fabrikalar kapasitelerini artırma yoluna
gitmişlerdir. Türkiye makarna ihracatının en yüksek seviyelerinden
birinin yakalandığı 1997 yılında, toplam kurulu kapasite 710 bin
ton/yıl seviyesine çıkmıştır.
Türkiye, 2010 yılı itibariyle 1 milyon 300 bin tonu aşan kurulu
kapasite ile dünyanın en büyük makarna üreticisi ülkelerinden
biridir.

Ancak özellikle son yıllarda firmaların yaptığı fabrika ve teknoloji
yatırımlarıyla birlikte bu kapasitenin 1 milyon 700 bin ton civarına
ulaştığı tahmin edilmektedir. Türkiye’de makarnanın hammaddesi
olan durum buğdayı, ağırlıklı olarak Güneydoğu Anadolu,
Orta Anadolu ve Batı Anadolu’da üretilmektedir. Bu yüzdende
Türkiye’de makarna üreten fabrikalar da daha çok bu bölgelerde
yoğunlaşmışlardır.
Güneydoğu Anadolu bölgesi başta Gaziantep ili olmak üzere yüzde
35’le ilk sırayı alırken, bu bölgeyi başta Ankara ili olmak üzere
Orta Anadolu (%40) ve başta İzmir ili olmak üzere de Batı Anadolu
(%25) bölgeleri izlemektedir. Sektörde faaliyet gösteren ve her
birinin kurulu kapasitesi 170 ton/gün’ün üzerinde olan 7 büyük
firma sektörün kapasitesinin yarısından fazlasını oluşturmaktadır.
Bugün, Türk makarna sanayi içerisinde, bölgesel talebi karşılamaya
yönelik çalışan tesislerin yanı sıra teknolojik açıdan gelişmiş ülkelerle
rekabet edebilecek düzeye gelmiş, üretiminin önemli bir
bölümünü ihracata yönlendirmiş, büyük entegre tesisler de dâhil
olmak üzere 22 fabrika faaliyet göstermektedir.
Türkiye’deki tüm makarna fabrikaları üretimleri için gerekli olan irmiği
kendileri üretmektedir. Oysa bu durum Avrupa ve A.B.D. üreticilerinde
fazlaca yaygın olmayan bir sistem olup, Türk üreticilerine
öncelikle düşük maliyet, standardizasyon, araştırma-geliştirme
ve yüksek kalite gibi avantajlar sağlamaktadır.

Advertisement