Makarna İhracatı

Türkiye dünya makarna ticaretinde ihracatta İtalyadan sonra 2`nci sırada yer almaktadır.

Ülkemizde makarna ihracatı ilk kez 1970 yılında 13 ton ile başlamış ve sonraki yıllarda sürekli artış kaydedilmiştir. 1990’ lı yılların başında ihracat hız kazanmış, özellikle 1994 yılında itibaren süratle artarak 1997 yılında 136 bin tona ulaşmıştır.

Bilindiği üzere uluslar arası pazarlarda rakip ülkelerin ekonomik ve siyasi güçlerini kullanarak avatajlı bir konumda ihracat yapabildikleri bir gerçektir. Bu çerçevede İtalya, Fransa, İspanya ve Yunanistan gibi AB üyesi makarna ihracatçıları bu pazarlarda kotasız ihracat yapabilirken maalesef ülkemiz önce değer kotasıyla ve 2007 yılından itibarende miktar kotasıyla sınırlandırılmıştır.

Yıllar İhracaat (Ton)
2000 27.350
2001 35.950
2002 49.051
2003 68.450
2004 126.810
2005 163.830
2006 193.205
2007 177.114
2008 175.690
2009 215.233
2010 295.916
2011 405.983

Keza Türk makarna sektörü için oldukça önemli bir pazar olan A.B.D.’ye 50 bin ton seviyelerinde makarna ihracatı yapılırken A.B.D.’nin İtalya ve Türk makarnaları için başlattığı anti-damping soruşturması sonucu %48-63 oranlarında anti-damping ve %9-16 oranlarında telafi edici vergileri Türk makarnaları için uygulamaya başlamıştır. Bu yüksek vergiler karşısında A.B.D.’ye yapılan ihracat 1996 yılı sonrasında durma noktasına gelmiştir. 1998 ve 1999 yıllarında bazı üretici firmalar A.B.D. Ticaret Bakanlığı’na müracaat ederek bu vergilerin kaldırılması talebinde bulunmuşlar ve yapılan inceleme sonucunda dört firmanın talebi haklı görülerek anti-damping ve telafi edici vergiler indirilmiştir. Bu olumlu gelişmelere karşın kısa sürede kaybedilen A.B.D. pazarında yeniden yer edinip ihracatı eski seviyelere çıkarmak zor görünmektedir. Nitekim bu ülkeye 2000 yılında ihracatımız 1.193 ton, 2001’de 2.093 ton, 2002’de 3.270 ton ve 2003 yılında da 3.847 tona 2005 yılında 4.038 tona ve 2008 yılında da  294 ton a ulaşmıştır.

1998 yılında meydana gelen ekonomik krize kadar Rusya ve BDT sektörümüz ihracatında çok önemli bir paya sahipti. Özellikle AB`de ve A.B.D.`de karşılaştığımız sorunlar sonucunda ihracatımız hemen tamamen bu ülkelere yönlenmişti. Nitekim sektörümüz ihracatında rekor düzeye ulaştığımız 1997 yılında yapmış olduğumuz 136 bin tonluk makarna ihracatının 122 bin tonu (%90’ı) Rusya ve BDT’ ye yapılmıştı. Krizle beraber 1998 yılında 76 bin tona, 1999 yılında 6.000 tona ve 2.000 yılında da 1.600 tona düşmüştür. Bu düşüş devam etmiş ve 2003 yılında 85 ton olarak gerçekleşmiştir. Bu düşüşün önemli nedenlerinden biri de Rusya Federasyonu’nun makarna sektörüne yeni yatırımlar yaparak üretim kapasitesini süratle artırması ve kendi kendine yeterli duruma gelmesidir.

Tek pazara yönelmenin sıkıntısını ve zararını gören makarna sektörü yaşadığı bu olumsuzluklar sonucunda yeni pazar arayışlarına yönelmiştir. 2001 yılından itibaren sektör yeni pazarlar aramaya başlamış, bu yoğun sonucu olarak 2001 yılı ihracatımız 36 bin ton olarak gerçekleşmiş ve Gürcistan, Lübnan, Japonya gibi yeni pazarlara ihracata yapmıştır. Yakaladığı yükselme eğilimi ile ihracatına devam eden sektörümüz, Dubai, Azerbaycan, BEA gibi Asya ülkeleri yanısıra birçok Afrika ülkesine de ihracat yapmaya başlamış, 2002 yılında 49 bin ton, 2003 yılında da 68 bin ton makaran ihracatı yapmıştır. 2004 yılında 126 bin tonu bulan  makarna ihracatımızın 2005 yılında 163.830 ton ve 2006 yılında da 193.205 tonu bulmuştur. makarnalık buğday üretiminin gerek yurdumuzda ve gerekse dünya da yeterli olmaması sonucu dünya fiyatları anormal yükselmiş neticede ihracatımız bundan fevkalade etkilenmiştir. Bu nedenle 2007 yılında ise ihracatımız 177.114 tona 2008 yılında da 178.022 ton a  gerilemiştir.

Dünya makarna ihracatında İtalya’nın ardından ikinci sırada yer alan Türkiye, 2012 bitmeden 500 bin tonluk ihracat hedefini tutturdu. Türkiye Makarna Sanayicileri Derneği Yönetim Kurulu Üyesi Mehmet Karakuş, Türk makarnasının Cibuti’den Japonya’ya, Tanzanya’dan Madagaskar’a, Moritanya’dan Çin’e kadar beş kıtada 142 ülkeye ihraç edildiğini söyledi. Karakuş, 22 üreticinin faaliyet gösterdiği sektörün 1 milyon 700 bin tonluk üretim kapasitesine sahip olduğunu, kapasite kullanımının ise 850 bin tona ulaştığını belirtti.,

Advertisement